Komisyon Tarafından Avrupa Parlamentosuna, Konseye, Ekonomik ve Sosyal
Komiteye ve Bölgeler Komitesine Sunulan Bilgilendirme
AB Genişleme Politikasına İlişkin 2018 Bilgilendirmesi
Fasıl 16:
Vergilendirme
Vergilendirmeye ilişkin AB kuralları, katma değer vergisi ve
özel tüketim vergisi ile kurumlar vergisine ilişkin hususları kapsamaktadır.
Söz konusu kurallar ayrıca, vergi kaçakçılığını önleme amaçlı bilgi paylaşımı
dâhil olmak üzere vergi idareleri arasındaki iş birliğini düzenlemektedir.
Türkiye, vergilendirme alanında kısmen hazırlıklıdır. Tütün
ürünlerine ilişkin 2009 Eylem Planı ve Vergi Konularında Karşılıklı İdari
Yardımlaşma Sözleşmesi’nin onaylanması dışında bu alanda ilerleme
kaydedilmemiştir.
Gelecek yıl,
Türkiye’nin özellikle:
→ ÖTV’ye tabi enerji ürünleri yelpazesini AB müktesebatı ile
uyumlaştırması;
→ 2009 Eylem Planı ile ilgili olarak, alkollü içecekler ve
tütün üzerindeki ayrımcı özel tüketim vergisinin, 2018’de tamamen
kaldırılmasını sağlaması;
→ Bilgi Değişimi ve Saydamlık Küresel Forumunda tespit
edilen eksiklikler ile potansiyel olarak zararlı olduğu düşünülen vergi
rejimlerindeki eksiklikleri ele alması gerekmektedir.
Dolaylı vergilendirme
konusunda, AB müktesebatından farklı olarak, geniş bir ürün grubu %1 katma
değer vergisine tabi tutulmuştur. Yapı, muafiyetler, özel planlar ve indirimli
oranların kapsamı ile ilgili mevzuatın, AB müktesebatı ile daha fazla
uyumlaştırılması gerekmektedir.
Özel tüketim vergileri ile ilgili olarak, Tütün Fonunu
finanse eden, ithal ve harmanlanmış tütün üzerinden alınan maktu vergi, 2018
itibarıyla ayrımcı verginin tamamen kaldırılmasını amaçlayan 2009 Eylem Planı
doğrultusunda, Aralık 2017’de ton başına 150 dolara düşürülmüştür. Türkiye’nin
sigaraya ilişkin özel tüketim vergisi mevzuatı, verginin maktu ve nispi
bileşenleri bakımından AB müktesebatı ile çelişmektedir, ancak sigara üzerinden
alınan özel tüketim vergisinin genel düzeyi AB’deki düzeylere yakındır. Alkollü
içeceklerle ilgili olarak Türkiye, alkollü içeceklerin tamamına uygulanan özel
tüketim vergisini sabit bir yüzde ile artırarak, rakı (büyük ölçüde yerli
üretim) ile belirli alkollü içecekler (büyük ölçüde ithal) arasındaki
vergilendirme farkını mutlak değer olarak artırmaya devam etmiştir. Sonuç
olarak, rakı ve dengi içecekler arasındaki özel tüketim vergisi açığı mutlak
değer olarak artmıştır ve bu durum 2018’de ayrımcı vergilendirme farkını
kaldırmayı amaçlayan 2009 Eylem Planı ile çelişmektedir. Enerji ürünleri
üzerindeki özel tüketim vergileri genel olarak AB’deki asgari oranlardan
yüksektir, ancak AB müktesebatına aykırı olarak jet yakıtı (kerosen), kömür ve
elektrik üzerinden özel tüketim vergisi alınmamaktadır.
Doğrudan
vergilendirme alanında Avrupa Birliği Konseyi İyi Uygulama Kuralları Grubu
(ve ayrıca OECD Zararlı Vergi Uygulamaları Forumu), Türkiye’nin tercihli vergi
rejimlerini incelemiş ve Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ile Bölgesel Yönetim
Merkezleri rejimlerini potansiyel zararlı olarak değerlendirmiştir. Türkiye,
söz konusu konuları çözüme kavuşturmayı taahhüt etmiştir.
İdari iş birliği ve
karşılıklı yardımlaşma alanında Türkiye, Mayıs 2017’de Vergi Konularında
Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi’ni onaylamış ve Kasım 2017’de yürürlüğe
koymuştur; söz konusu Sözleşme, tarafların, otomatik bilgi alışverişinin
kapsamını ve uyulması gereken usulleri karşılıklı olarak kabul etmesini
gerektirmektedir. Haziran 2017’de Türkiye, Matrah Aşındırma ve Kâr Aktarımının
Önlenmesi Amacıyla Vergi Anlaşması ile İlişkili Önlemlerin Uygulanmasına
Yönelik Çok Taraflı Konvansiyon’u imzalamıştır. Bu Konvansiyon, mevcut ikili
vergi antlaşmaları ağını güncellemeye ve çok uluslu işletmelerin vergiden
kaçınma olanaklarını azaltmaya yönelik bir dizi vergi antlaşması tedbirinin
uygulanmasını öngörmektedir.
Uygulama kapasitesi
ve bilgisayar ortamına geçiş ile
ilgili olarak Türkiye, 2017-2020 Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi
Planı’nı kabul etmiştir. Söz konusu Plan, farklı kamu kurumları ve bakanlıklar
tarafından geliştirilmekte olan ve hâlihazırda kullanılan merkezi olmayan ve
kurumsal otomasyon sistemlerine yönelik bütünleşik bir modül tasarlamayı
amaçlamaktadır.